Eurogroup: «Φρένο» σε νέα δημοσιονομική χαλάρωση εν μέσω επιβράδυνσης της ανάπτυξης

Σαφές όριο σε μια νέα, γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση έθεσε το Eurogroup, κρίνοντας κατάλληλη για το 2026 μόνο μια ουδέτερη έως ήπια επεκτατική δημοσιονομική στάση, εν μέσω της επιβράδυνσης της ανάπτυξης, της επιστροφής των πληθωριστικών πιέσεων και της αύξησης των αμυντικών δαπανών.

Στη δήλωσή του για τη δημοσιονομική στάση της Ευρωζώνης, το Eurogroup προειδοποιεί ότι μια περισσότερο επεκτατική δημοσιονομική πολιτική μέσα στο 2026 δεν θα ήταν κατάλληλη, καθώς θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές και να δυσκολέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού με συνέπειες και για την ανάπτυξη.

Η οικονομία της Ευρωζώνης παραμένει ανθεκτική, αλλά το νέο ενεργειακό σοκ έχει επιβαρύνει τις προοπτικές, με την Κομισιόν να προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,9% το 2026 και 1,2% το 2027. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί στο 3% φέτος, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, πριν υποχωρήσει στο 2,3% το επόμενο έτος.

Το όριο στη δημοσιονομική επέκταση

Η συνολική δημοσιονομική στάση της Ευρωζώνης αναμένεται να γίνει ήπια επεκτατική το 2026, καθώς την οικονομική δραστηριότητα στηρίζουν οι τελευταίες εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, η αύξηση των τρεχουσών κρατικών δαπανών και οι δημόσιες επενδύσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην άμυνα.

Το Eurogroup θεωρεί ότι αυτή η περιορισμένη στήριξη μπορεί να δικαιολογηθεί από την επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος, ξεκαθαρίζει όμως ότι δεν υπάρχει περιθώριο για μεγαλύτερη δημοσιονομική επέκταση.

Το μήνυμα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα ενόψει της κατάρτισης των προϋπολογισμών του 2027, καθώς το συνολικό έλλειμμα της Ευρωζώνης προβλέπεται να αυξηθεί από 3,3% του ΑΕΠ το 2026 σε 3,5% το 2027, ενώ το δημόσιο χρέος αναμένεται να ανέλθει από 90,2% σε 91,2% του ΑΕΠ. Η επιδείνωση αποδίδεται στην ασθενέστερη ανάπτυξη, στις υψηλότερες δαπάνες για τόκους και στην ενίσχυση των αμυντικών προϋπολογισμών.

Παράλληλα, οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τις αυξήσεις των τιμών ενέργειας θα πρέπει να είναι προσωρινές, στοχευμένες στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις που πλήττονται άμεσα και συμβατές με τους νέους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Το συνολικό κόστος των μέτρων που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα υπολογίζεται σε λιγότερο από 0,1% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.

Πίεση για διορθωτικά μέτρα το 2027

Για το 2027, η δημοσιονομική στάση προβλέπεται προς το παρόν ουδέτερη, καθώς η συνέχιση των αμυντικών επενδύσεων αντισταθμίζει εν μέρει το δημοσιονομικό κενό που αφήνει η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ωστόσο, η Κομισιόν εκτιμά ότι αρκετά κράτη-μέλη θα χρειαστεί να ενσωματώσουν πρόσθετα περιοριστικά μέτρα στους προϋπολογισμούς τους, προκειμένου να τηρήσουν τα ανώτατα όρια αύξησης των καθαρών δαπανών. Εφόσον εφαρμοστούν αυτές οι παρεμβάσεις, η δημοσιονομική πολιτική της Ευρωζώνης το 2027 μπορεί τελικά να καταστεί περιοριστική κατά περίπου 0,5% του ΑΕΠ.

Το Eurogroup καλεί ειδικά τις χώρες που κινδυνεύουν να μην συμμορφωθούν με το Σύμφωνο Σταθερότητας να προχωρήσουν σε πρόσθετη δημοσιονομική προσαρμογή, χωρίς όμως να περιοριστούν οι παραγωγικές δημόσιες επενδύσεις.

Η ελληνική παράμετρος

Για την Ελλάδα, η χώρα εξακολουθεί να κινείται με βάση τη συμφωνημένη πορεία των καθαρών πρωτογενών δαπανών.

Η Ελλάδα περιλαμβάνεται στις 14 χώρες της Ευρωζώνης για τις οποίες έχει ενεργοποιηθεί η εθνική ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, η οποία επιτρέπει την προσωρινή απόκλιση από τα όρια δαπανών για την αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά την περίοδο 2025-2028, με ανώτατο περιθώριο 1,5% του ΑΕΠ. Η ευελιξία αφορά αποκλειστικά την άμυνα και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση άλλων παροχών ή μόνιμων αυξήσεων δαπανών.

Οι αμυντικές δαπάνες της Ελλάδας προβλέπεται να αυξηθούν από 2,4% του ΑΕΠ το 2025 σε 2,6% το 2026, πριν υποχωρήσουν οριακά στο 2,5% το 2027. Η τελική εικόνα για τα περιθώρια του ελληνικού προϋπολογισμού θα κριθεί το φθινόπωρο, ενώ το Eurogroup θα επανεξετάσει τη δημοσιονομική πολιτική των χωρών της Ευρωζώνης τον Δεκέμβριο, με βάση τις γνωμοδοτήσεις της Κομισιόν για τα προσχέδια των προϋπολογισμών του 2027.