Μόλις ένα άσχημο κάψιμο από τον ήλιο αρκεί για να αλλάξει την υγεία μας για πάντα, σύμφωνα με μελέτη

Τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας, όταν το δέρμα κοκκίνιζε από τον ήλιο και λίγες ημέρες αργότερα άρχιζε να ξεφλουδίζει, μπορεί να έχουν αφήσει πολύ πιο μόνιμο αποτύπωμα απ’ όσο πιστεύαμε.

Μια μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Dermatology δείχνει ότι τα επαναλαμβανόμενα, έντονα ηλιακά εγκαύματα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του δέρματος, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του δέρματος.

Οι ερευνητές εξέτασαν στοιχεία από 17 διαφορετικές μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά περισσότεροι από 321.000 άνθρωποι. Το συμπέρασμα ήταν σαφές: όσοι είχαν ιστορικό επώδυνων, σοβαρών εγκαυμάτων ή εγκαυμάτων με φουσκάλες παρουσίαζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα σε σχέση με όσους δεν είχαν υποστεί τέτοιου είδους βλάβες, αναφέρει το Science Alert.

Συγκεκριμένα, άνθρωποι που ανέφεραν μέτρια συχνότητα σοβαρών ηλιακών εγκαυμάτων στη διάρκεια της ζωής τους είχαν κατά 51% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης της νόσου. Στις περιπτώσεις όπου τα εγκαύματα ήταν συχνά, η αύξηση έφθανε το 69%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακά ήταν τα αποτελέσματα για την παιδική ηλικία. Η συχνή εμφάνιση έντονων εγκαυμάτων στα πρώτα χρόνια της ζωής συνδέθηκε, σε ορισμένες αναλύσεις, με έως και τριπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος αργότερα. Ακόμη και λίγα σοβαρά εγκαύματα φαίνεται ότι αρκούν για να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Τι κάνει ένα ηλιακό έγκαυμα

Οι ειδικοί εξηγούν ότι ένα ηλιακό έγκαυμα δεν είναι απλώς μια προσωρινή φλεγμονή του δέρματος. Η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των δερματικών κυττάρων. Το σώμα προσπαθεί να τις επιδιορθώσει, όμως κατά τη διαδικασία αυτή μπορεί να προκύψουν λάθη. Με την πάροδο των ετών, τέτοιες μεταλλάξεις μπορούν να συσσωρευτούν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου. Η ογκολόγος Adrienne Victor, από το Ινστιτούτο Καρκίνου Wilmot του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ στις ΗΠΑ, χαρακτηρίζει τα πολύ σοβαρά εγκαύματα ως περιστατικά που μπορούν να έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρη τη ζωή.

Το γεγονός ότι ο πόνος και η κοκκινίλα υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται και η βλάβη που έχει ήδη προκληθεί στα κύτταρα.

Παρόμοια συμπεράσματα έχουν προκύψει και από προηγούμενες έρευνες για άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος. Τα σοβαρά εγκαύματα, ιδιαίτερα κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, έχουν συσχετιστεί τόσο με το μελάνωμα όσο και με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα. Το γενικότερο μήνυμα είναι ότι η βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία λειτουργεί σωρευτικά.

Δεν «φταίει» μόνο ο ήλιος

Ο ήλιος βεβαίως δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας κινδύνου. Η γενετική προδιάθεση, το κάπνισμα και άλλες συνήθειες επηρεάζουν επίσης την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στη χρήση σολάριουμ, καθώς η τεχνητή υπεριώδης ακτινοβολία έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο μελανώματος.

Οι ειδικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των παιδιών, τα οποία εκτίθενται συχνά για πολλές ώρες στον ήλιο και δεν χρησιμοποιούν πάντα σωστά αντηλιακό. Η αποφυγή του έντονου μεσημεριανού ήλιου, η παραμονή στη σκιά, τα κατάλληλα ρούχα και η συστηματική χρήση αντηλιακής προστασίας μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τα εγκαύματα.