Η «αδικημένη» δημοσιονομική πολιτική του Κιρ Στάρμερ στη Βρετανία με φόντο την παραίτηση

Όταν ο Κιρ Στάρμερ ανέλαβε τα ηνία της Βρετανίας τον Ιούλιο του 2024, η βρετανική οικονομία βρισκόταν σε μία από τις πιο δύσκολες φάσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Η χώρα είχε περάσει από το Brexit, την πανδημία, την ενεργειακή κρίση και το σοκ του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ τα πραγματικά εισοδήματα παρέμεναν υπό πίεση και η παραγωγικότητα κινούνταν σε χαμηλά επίπεδα. Η βασική προεκλογική του δέσμευση ήταν η επαναφορά της οικονομικής ανάπτυξη στο επίκεντρο της βρετανικής πολιτικής.

Η κυβέρνηση των Εργατικών κληρονόμησε μια οικονομία που μόλις είχε εξέλθει από τεχνική ύφεση, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Bloomberg Ωστόσο, η ανάπτυξη παρέμενε ασθενής και η εμπιστοσύνη νοικοκυριών και επιχειρήσεων εύθραυστη. Τα δημόσια οικονομικά ήταν πιεσμένα, με το δημόσιο χρέος να βρίσκεται κοντά στο 100% του ΑΕΠ.

Ο Κιρ Στάρμερ, ο οποίος ανακοίνωσε την παραίτηση του στις 22 Ιουνίου, και η υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς επέλεξαν μια στρατηγική δημοσιονομικής πειθαρχίας σε συνδυασμό με επενδύσεις σε υποδομές, ενέργεια και παραγωγικούς τομείς της οικονομίας. Η κυβέρνηση επιδίωξε να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγορών μετά από χρόνια πολιτικής αστάθειας και διαδοχικών αλλαγών πρωθυπουργών.

Η πορεία όμως δεν ήταν ομαλή. Το 2025 η βρετανική οικονομία εμφάνισε αδύναμους ρυθμούς ανάπτυξης, με το ΑΕΠ να αυξάνεται μόλις κατά 1,3% στο σύνολο της χρονιάς, ενώ τα δύο τελευταία τρίμηνα του έτους χαρακτηρίστηκαν από στασιμότητα, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Guardian. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις διαμαρτύρονταν για το αυξημένο κόστος εργασίας και τη φορολογική επιβάρυνση.

Οι δείκτες ευημερούν κόντρα στην καθημερινότητα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση ήταν το κόστος ζωής. Παρότι ο πληθωρισμός υποχώρησε σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ των προηγούμενων ετών, οι πολίτες συνέχισαν να αισθάνονται οικονομική πίεση.

Συγκεκριμένα, ο ετήσιος πληθωρισμός στη Βρετανία υποχώρησε στο 2,8%, τον Μάρτιο του 2026 από 3,3% τον Μάρτιο του 2025, δηλαδή κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε ένα χρόνο ενώ τον Μάϊο του 2026 παρέμεινε σταθερός στο 2,8%, παρά τις προβλέψεις για μικρή άνοδο.

Το Reuters σημείωνε ότι η αδυναμία της κυβέρνησης να πείσει τους Βρετανούς πως η καθημερινότητά τους βελτιώνεται αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους της πολιτικής φθοράς του Στάρμερ.

Παρά τις δυσκολίες, οι οικονομικοί δείκτες παρουσίασαν βελτίωση το 2026. Η Βρετανία κατέγραψε τους πρώτους μήνες του 2026 τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ των οικονομιών της G7, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας προχώρησε σε μειώσεις επιτοκίων καθώς ο πληθωρισμός αποκλιμακωνόταν. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι καταναλωτές άρχισαν να αυξάνουν τις δαπάνες τους, οι επιχειρηματικές προσδοκίες βελτιώθηκαν και η αγορά κατοικίας ανέκαμψε.

Ένα από τα πιο θετικά στοιχεία της θητείας του ήταν η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, καθώς ο δείκτης χρέους μειώθηκε από 99,4% σε 95,1% του ΑΕΠ, ενώ ταυτόχρονα μειώθηκαν τα επιτόκια δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Βαρίδια ανεργία και στεγαστικό 

Ωστόσο, η αγορά εργασίας επιδεινώθηκε. Η ανεργία αυξήθηκε από περίπου 4,3% όταν ανέλαβε ο Στάρμερ σε περίπου 4,9%, ενώ οργανώσεις εργοδοτών προειδοποιούσαν ότι οι διεθνείς γεωπολιτικές κρίσεις και το αυξημένο ενεργειακό κόστος θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ακόμη υψηλότερη ανεργία.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τον Στάρμερ ήταν ότι βρέθηκε αντιμέτωπος με προβλήματα που είχαν συσσωρευτεί επί σχεδόν δύο δεκαετίες. Χαμηλή παραγωγικότητα, υποεπενδύσεις, επιπτώσεις του Brexit, υψηλό κόστος στέγασης και πολύ χαμηλός ρυθμός αύξησης των μισθών. Το Reuters περιέγραψε την κατάστασή του ως προσπάθεια επίλυσης μιας βαθιάς βρετανικής «οικονομικής κακουχίας» που κανένας πρωθυπουργός δεν είχε καταφέρει να θεραπεύσει τα προηγούμενα χρόνια.