Τα διυλιστήρια στρέφονται σε εναλλακτικούς προμηθευτές

Aνησυχία έχει προκαλέσει στην Ευρώπη η απόφαση της Saudi Aramco να ακυρώσει φορτία και να καθυστερήσει αποστολές αργού πετρελαίου προς ευρωπαϊκά διυλιστήρια, μετά την παύση λειτουργίας του αγωγού East-West σε συνέχεια επίθεσης με drone.

Η διαταραχή στον εφοδιασμό πετρελαίου από την απόφαση της Saudi Aramco, εν μέσω κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει ήδη επηρεάσει δραστικά τη ροή του καταριανού LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, στερεί από την Ευρώπη μια πηγή για να ενισχύει τα αποθέματά της ενόψει χειμώνα.

Τα ελληνικά διυλιστήρια

Τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν διαφοροποιήσει το μίγμα των προμηθευτών τους μετά το πόλεμο στο Ιράν -φέρνοντας αργό από χώρες όπως Λιβυή, Νορβηγία, Αίγυπτος, Βόρεια Θάλασσα, ακόμη και σχιστολιθικό πετρέλαιο από τις ΗΠΑ. Επιπλέον, για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή δεν υπάρχει κίνδυνος επάρκειας, καθώς διατηρούνται στρατηγικά αποθέματα 90 ημερών, όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς.

Ωστόσο, οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά καθώς το αυξημένο κόστος των προμηθειών μετακυλίεται στην αγορά καυσίμων και την ενέργεια.

Το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό καθώς οι αποθήκες φυσικού αερίου στη γηραιά ήπειρο κυμαίνονται στα χαμηλότερα επίπεδα δύο δεκαετιών. Η πληρότητα ανέρχεται σε περίπου 68%, έναντι μέσου όρου 84%. Αυτή η κατάσταση, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο διακοπών στον εφοδιασμό, προκαλεί αγωνία στους πολίτες ενόψει του χειμώνα καθώς το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος για θέρμανση αναμένεται να εκτοξευθεί.

Ήδη το φυσικό αέριο κινείται σε τροχιά πάνω από τα 80 ευρώ ανά KWh και οι αβεβαιότητες στην αγορά ενισχύονται καθώς δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για το πότε θα αποκατασταθούν οι βλάβες στον σαουδαραβικό αγωγό East-West ο οποίος παρέχει εναλλακτική διαδρομή για τα φορτία παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Τι είναι ο αγωγός East-West

Κατασκευασμένος τη δεκαετία του 1980, ο αγωγός East-West μήκους 1.200 χιλιομέτρων, γνωστός και ως Petroline, μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τις πετρελαιοπηγές της Σαουδικής Αραβίας στα ανατολικά, διασχίζοντας το βασίλειο, στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας.

Έχει μέγιστη χωρητικότητα περίπου 7 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα (bpd), επιτρέποντας στη Σαουδική Αραβία να μεταφέρει πετρέλαιο στην Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να το στέλνει μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Αυτή η διαδρομή έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία από τότε που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή διέκοψε τη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία είχε αυξήσει την ποσότητα αργού πετρελαίου που αποστέλλεται δυτικά μέσω του αγωγού σε περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, από περίπου 973.000 βαρέλια την ημέρα ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία τοπικών παραγόντων. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.

Ως εκ τούτου, ο αγωγός έχει χρησιμεύσει ως ρυθμιστής της αγοράς, επιτρέποντας στον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο να διατηρήσει ορισμένες εξαγωγές, ακόμη και όταν οι παραδοσιακές του διαδρομές μέσω του Κόλπου μπλόκαραν.

Χωρίς εναλλακτικές διαδρομές λόγω Χούθι

Η Σαουδική Αραβία αντλεί αργό πετρέλαιο που είναι αποθηκευμένο στο λιμάνι Γιανμπού και σε άλλες εγκαταστάσεις για να διατηρήσει τις εξαγωγές της και όσο περισσότερο διαρκεί το lockdown, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τη Σαουδική Αραβία να διατηρήσει αυτές τις ροές χωρίς να χρειαστεί εναλλακτικές διαδρομές ή να μειώσει τις εξαγωγές.

Ο ΙΕΑ (Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας) ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι η προσφορά πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας είχε ήδη μειωθεί σε χαμηλό τριών δεκαετιών τον Αύγουστο λόγω των μειωμένων ροών μέσω Ορμούζ και Ερυθράς Θάλασσας.

Μια άλλη επιλογή είναι η Ερυθρά Θάλασσα, μέσω του Πορθμού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Αλλά αυτή η διαδρομή έχει επίσης δυσκολέψει αφότου οι Χούθι κατέλαβαν τον έλεγχο ολόκληρης της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας της Υεμένης, καταλαμβάνοντας τρία στρατηγικά νησιά και το λιμάνι Μόκα.

Η διαδρομή που χρησιμοποιείται για την αναδρομολόγηση είναι επίσης επισφαλής. Το σαουδαραβικό αργό πετρέλαιο που φτάνει στο Γιανμπού μπορεί να φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια και να μεταφερθεί βόρεια μέσω της διώρυγας του Σουέζ ή νότια μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ προς την Ασία.

Αλλά αν αυτές οι διαδρομές γίνουν επικίνδυνες, τα πλοία μπορεί να χρειαστεί να παρακάμψουν εντελώς την Ερυθρά Θάλασσα και να πλεύσουν γύρω από την Αφρική μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας.

Αυτό μπορεί να προσθέσει εβδομάδες στα ταξίδια και να αυξήσει σημαντικά το κόστος καυσίμων, ασφάλισης και μεταφοράς. Όσο μεγαλύτερη είναι η διακοπή στον East-West τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι επιπτώσεις στις αγορές που τιμολογούν και την πιθανότητα κλιμάκωσης των εχθροπραξιών στο μέτωπο του πολέμου, με τον Ντόναλντ Τραμπ να έχει δηλώσει ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα τελειώσει μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Αλυσίδα παρενεργειών που ανεβάζουν τις τιμές

Οι καταναλωτές θα δουν αυτές τις αυξήσεις στη χονδρική αγορά να μετακυλίονται στους λογαριασμούς τους, οδηγώντας σε σημαντικά υψηλότερο κόστος θέρμανσης και ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά.

Καθώς μειώνεται η ποσότητα αργού πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία που φτάνει στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου αντιδρούν ανοδικά.

Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent διαπραγματεύεται γύρω στα 108 δολάρια το βαρέλι, γεγονός που μεταφράζεται σε υψηλότερες τιμές βενζίνης και πετρελαίου κίνησης κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Αυτό με τη σειρά του μεταφέρει κόστος στις μεταφορές προϊόντων «σηκώνοντας» κύμα ανατιμήσεων για τα προϊόντα, από τα ράφια των σούπερ μάρκετ μέχρι την αυτοκινητοβιομηχανία, τη χημική βιομηχανία και τη μεταποίηση, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Τα διυλιστήρια προμηθεύονται εναλλακτικά ακριβό πετρέλαιο από τη Βόρεια Θάλασσα και τη Δυτική Αφρική. Αυτό σημαίνει ότι τα εργοστάσια έρχονται αντιμέτωπα με υψηλό λειτουργικό κόστος και άρα είναι πιθανό οι εταιρείες να μετακυλήσουν το επιπλέον κόστος στους καταναλωτές, αυξάνοντας τις τιμές των καταναλωτικών αγαθών.

Λόγω των εξαιρετικά χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, οι ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας αναγκάζονται να προσφέρουν υψηλότερες τιμές από τις ασιατικές για να εξασφαλίσουν τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις ΗΠΑ. Αυτή η τάση «αγορών πανικού» έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη άνοδο των τιμών αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη (Dutch TTF), ξεπερνώντας τα 83 ευρώ/MWh.

Ενώ το Ριάντ έχει χαρακτηρίσει το κλείσιμο ως «προληπτικό μέτρο», η έκταση της ζημιάς και ο χρόνος που θα χρειαστούν οι επισκευές παραμένουν ασαφείς. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από αρκετές ημέρες έως πέντε ή έξι εβδομάδες.

Κρίσιμος παράγοντας ο καιρός

Ένας επιπλέον παράγοντας που θα κρίνει την σοβαρότητα των επιπτώσεων αυτής της κρίσης για τους πολίτες είναι ο καιρός. Εάν το προβλεπόμενο φαινόμενο «super» El Nino φέρει έναν πιο ήπιο και θερμό χειμώνα, η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα μειωθεί, μετριάζοντας τις απότομες αυξήσεις των τιμών. Αντιθέτως, ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους θα εξαντλήσει γρήγορα τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου, ωθώντας το κόστος για τους καταναλωτές ακόμη υψηλότερα.