Παχυσαρκία: Χάπια, ενέσεις και τα νεότερα φάρμακα

Τα νέα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας ενέσιμα ή μη -που σύντομα θα κυκλοφορήσουν και στην Ελλάδα και σε μορφή χαπιού– άνοιξαν έναν καινούργιο δρόμο, πολλά υποσχόμενο όχι μόνο στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αλλά και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με αυτήν.

Μέσα στο 2026 αναμένεται, μετά την έγκριση τους από τους αρμόδιους οργανισμούς, η κυκλοφορία των νέων σκευασμάτων κατά της παχυσαρκίας και στη χώρα μας, ενώ διεθνώς η έρευνα είναι σε εξέλιξη για παρασκευή παρόμοιων -ακόμα πιο αποτελεσματικών και ασφαλών- φαρμάκων τα οποία θα είναι διαθέσιμα διεθνώς στην επόμενη πενταετία.

Το γεγονός ότι τα φάρμακα αυτά εκτός από ενέσιμα θα είναι διαθέσιμα και ως χάπια ημερήσιας χορήγησης, εκτιμάται ότι θα συμβάλει ώστε να καλυφθούν και όσοι δεν είναι συμφιλιωμένοι με την ένεση, αλλά και να αυξήσει τη συμμόρφωση στη θεραπεία, όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τρεις επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων.

Την ίδια ώρα υπάρχουν νεότερα ενέσιμα φάρμακα που έρχονται να αγγίξουν και να επιτύχουν -στις κλινικές μελέτες- έως και απώλεια βάρους που αγγίζει το 1/3 του συνολικού βάρους ενός θεραπευομένου.

Βέβαια όπως σε κάθε νέο φάρμακο προτεραιότητα παραμένει το προφίλ ασφάλειας του και ο συνδυασμός του με εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής και άσκησης ώστε όσοι τα χρησιμοποιούν, να διατηρήσουν τον πολύτιμο μυϊκό ιστό τους αλλά και να λαμβάνουν από τη διατροφή τους όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά ώστε να παραμένουν υγιείς.

Το μεγάλο ερώτημα βέβαια είναι πόσοι τα χρησιμοποιούν; Καθώς φαίνεται ότι αυτή η «επανάσταση» στην ιατρική συντελείται με γνώμονα να βοηθήσει ανθρώπους με παχυσαρκία και νοσήματα που σχετίζονται με αυτήν και όχι να διαθέσει στα φαρμακεία life style φάρμακα για …μέση δαχτυλίδι και ακραίες απώλειες βάρους από ανθρώπους με οριακά φυσιολογικό βάρος ή λίγα παραπάνω κιλά!

Τα νέα φάρμακα

Η Βάια Λαμπαδιάρη MD, PhD, Καθηγήτρια Παθολογίας-Ενδοκρινολογίας, ΕΚΠΑ ανέφερε πως πρόσφατα πήρε ένδειξη από τον FDA και σύντομα θα κυκλοφορήσει στην Αμερικάνικη αγορά το πρώτο φάρμακο κατά της παχυσαρκίας της κατηγορίας των ινκρετινικών αναλόγων σε μορφή χαπιού για ενηλίκους. 

«Είναι η σεμαγλουτίδη σε δόσεις 1, 5, 4, 9 και 25 mg, με χορήγηση μια φορά την ημέρα, το πρωί σε νηστεία. Η δόση αρχίζει από τα λιγότερα mg και αυξάνεται σταδιακά ανά μήνα μέχρι τα 25 mg την ημέρα. Στην Ευρώπη αναμένεται να πάρει έγκριση από τον ΕΜΑ τέλος 2026 ή αρχές 2027», εξηγεί και συνεχίζει: «Το δεύτερο αντίστοιχο φάρμακο, το orfoglipron, αναμένεται να πάρει FDA έγκριση τον Απρίλιο του 2026. Πρόκειται για ένα μικρό μη-πεπτιδικό μόριο με δράση GLP1 αγωνιστή, που θα χορηγείται μια φορά την ημέρα σε δοισολογία 6, 12 και 36 mg, με σταδιακή τιτλοποποίηση ανά μήνα».

Ένεση ή χάπι;

Αλήθεια, από τις μέχρι τώρα μελέτες φαίνεται ότι θα είναι εξίσου αποτελεσματικά με τα ενέσιμα; Το γεγονός ότι κάποιος μπορεί να παίρνει ένα χάπι για όλη του τη ζωή προκειμένου να ελέγξει το βάρος του κάνει αυτή την προσέγγιση μια πιο εύκολη λύση για όποιον θέλει να αντιμετωπίσει την παχυσαρκία; 

«Όσων αφορά τη σεμαγλουτίδη, και οι δύο μορφές οδηγούν σε σημαντική απώλεια βάρους, με μία ήπια υπεροχή στην ενέσιμη μορφή (μέση απώλεια για το χάπι -13%). Ανάλογη αποτελεσματικότητα εμφανίζει και το orfoglipron (μέση απώλεια ~ 11,2%)» απαντά η κυρία Λαμπαδιαρη.

Στο ερώτημα εάν η από του στόματος χορήγηση πράγματι αναμένεται να αυξήσει τη μακροχρόνια παραμονή στη θεραπεία για την παχυσαρκία, η απάντηση της είναι ξεκάθαρη: «Η από το στόματος χορήγηση πράγματι αναμένεται να αυξήσει τη μακροχρόνια παραμονή στη θεραπεία για την παχυσαρκία, τη συμμόρφωση και την ικανοποίηση των ασθενών».

Από την πλευρά του ο Ευάγγελος Φουστέρης, MD, PhD παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη και διδάκτωρ ιατρικής σχολής ΕΚΠΑ εκτιμά ότι η από του στόματος χορήγηση θα συμβάλλει ώστε να ξεπεραστούν σημαντικά εμπόδια: «Οικονομικά εμπόδια λόγω του ότι αναμένεται τα φάρμακα αυτά να είναι σε καλύτερη τιμή, αλλά και ψυχολογικά εμπόδια που αφορούν στην ενέσιμη χορήγηση»

Για αρκετούς ασθενείς, η ένεση λειτουργεί αποτρεπτικά, όχι μόνο λόγω φόβου αλλά και λόγω του συμβολισμού της «βαριάς» θεραπείας, επισημαίνει και συνεχίζει: «Η δυνατότητα λήψης χαπιού ενδέχεται να διευρύνει τη δεξαμενή των ασθενών που θα αναζητήσουν ιατρική βοήθεια, ιδίως εκείνων με παχυσαρκία στα αρχικά στάδια, ώστε με έγκαιρη και αποτελεσματική παρέμβαση να μπορέσουμε να ελέγξουμε από νωρίς τη νόσο και να προλάβουμε τις επιπλοκές της».

Με σωστή ιατρική αξιολόγηση

Ωστόσο, σπεύδει να τονίσει πως η προσβασιμότητα από μόνη της δεν αρκεί. Απαιτείται σωστή ιατρική αξιολόγηση, σαφή κριτήρια επιλογής και μακροχρόνια παρακολούθηση. «Ο κίνδυνος αλόγιστης ή “αισθητικής” χρήσης είναι υπαρκτός. Συνεπώς, μην λησμονούμε ότι η συνταγογράφηση πρέπει να παραμείνει τεκμηριωμένη, εξατομικευμένη και ενταγμένη σε ένα συνολικό πλάνο αντιμετώπισης της παχυσαρκίας».

Η χρήση τους ως «life style» φάρμακα σε άτομα χωρίς ιατρική καθοδήγηση, υποβαθμίζει την πραγματική τους αξία και μπορεί να αποβεί και επικίνδυνη. Δεν είναι εργαλείο για αισθητική παρέμβαση αλλά για της θεραπεία της νόσου της παχυσαρκίας, επισημαίνει η Μαρία Ψωμά ιατρός-βιοπαθολόγος , διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και ιδρυτικό μέλος της European Society of Lifestyle Medicine ESLM.

 Η ίδια εξηγεί πως ο μηχανισμός των νέων από στόματος φαρμάκων όπως και στα ενέσιμα, ναι μεν μειώνει την όρεξη και βελτιώνει τον γλυκαιμικό έλεγχο, αλλά δεν εξασφαλίζει την ποιοτική σύσταση σώματος. «Είναι απολύτως απαραίτητη η επαρκής σε πρωτεΐνη διατροφή σε συνδυασμό με άσκηση με αντιστάσεις. Χωρίς αυτά αυξάνεται ο κίνδυνος απώλειας άλιπης μυϊκής μάζας, η οποία είναι ενεργό μεταβολικό όργανο», τονίζει και προειδοποιεί:

 «Οι διατροφικές συστάσεις δεν αλλάζουν, αντιθέτως, γίνονται πιο σημαντικές ώστε να διασφαλιστεί επαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών και διατήρηση μυϊκής μάζας. Ιδανικά θα πρέπει να γίνεται διατροφή, με εξατομικευμένη την ποσότητα της πρωτεΐνης ανάλογα με τον σωματότυπο, την ηλικία και τη φυσική δραστηριότητα του ατόμου.

Η φαρμακευτική αγωγή είτε ενέσιμη είτε από το στόμα , είναι επικουρικό εργαλείο της νόσου της παχυσαρκίας, υπό προϋποθέσεις και δεν αντικαθιστά τον υγιεινό τρόπο ζωή».

Δεν αποτελούν τη «μαγική λύση»

Πριν προλάβουμε καλά καλά να συνηθίσουμε τα υπάρχοντα ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, έρχονται νέα – πιο αποτελεσματικά όπως υπόσχονται οι παρασκευαστές τους – που μπορούν να συμβάλουν στην απώλεια ακόμη και του 1/3 του βάρους ενός ανθρώπου.

«Πράγματι η ρετατρουτίδη που αναμένεται να κυκλοφορήσει τέλος 2026 αρχές 2027, έχει επιδείξει μεγάλη αποτελεσματικότητα στις κλινικές μελέτες, που αγγίζει έως και το 27%. Σε ανάπτυξη είναι και άλλα νέα φάρμακα, όπως η αμυκρετίνη, ο συνδυασμός cangrilintide/semaglutide, η survotutide, με σημαντική επίσης αποτελεσματικότητα τόσο στην απώλεια βάρους όσο και στην αντιμετώπιση των συν-νοσηροτήτων» αναφέρει η κυρία Λαμπαδιάρη η οποία ωστόσο τονίζει πως η επιλογή του φαρμάκου θα βασίζεται στην κλινική εικόνα του ασθενούς, τις συνοσυρότητες, τη συμμόρφωση, τις εξατομικευμένες του ανάγκες και στόχους θεραπείας, ώστε να είναι εφικτή η μακροχρόνια χορήγηση, με την καλύτερη ανοχή και τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες. 

Η κυρία Ψωμά εξηγεί πως τα φάρμακα αυτά επιδρούν στην όρεξη, την ενεργειακή δαπάνη και τον μεταβολισμό. «Σίγουρα όμως δεν αποτελούν τη “μαγική λύση”» επισημαίνει και προσθέτει:

«Η παχυσαρκία είναι χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος με βιολογικούς μηχανισμούς ανάκτησης βάρους μετά τη διακοπή θεραπείας. Όλα τα δεδομένα δείχνουν ότι η διακοπή οδηγεί συχνά σε επαναπρόσληψη των κιλών. Αν δεν γίνει παράλληλα σωστή εξατομικευμένη διατροφή και εκπαίδευση και συνδυασμός με άσκηση, μπορεί να πετύχουμε το αντίθετο αποτέλεσμα, με αλλαγή σωματότυπου με αύξηση του λίπους, μείωση της μυϊκής μάζας και πρόωρη γήρανση».

Και καρδιακά οφέλη

Το ότι τα φάρμακα αυτά θα γίνονται όλο και πιο αποτελεσματικά τι σημαίνει στην πράξη; Ότι θα επιτυγχάνουν τον στόχο και εκεί που σήμερα τα υπάρχοντα φάρμακα αποτυγχάνουν;

Η αυξανόμενη αποτελεσματικότητα των νεότερων θεραπειών για την παχυσαρκία μεταφράζεται σε μεγαλύτερη και διατηρήσιμη απώλεια σωματικού βάρους, αλλά και σε ουσιαστική επίδραση στα «σκληρά» κλινικά καταληκτικά σημεία, τονίζει από την πλευρά του ο κ. Φουστέρης. «Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μπορούμε να πετυχαίνουμε θεραπευτικούς στόχους που μέχρι πρόσφατα ήταν εφικτοί κυρίως με μεταβολική χειρουργική.

Παράλληλα, διαθέτουμε ήδη δεδομένα καρδιαγγειακών οφελών: Η semaglutide είναι το πρώτο φάρμακο για την παχυσαρκία που τεκμηρίωσε μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ασθενείς με παχυσαρκία και πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στη μελέτη SELECT καταγράφηκε 20% μείωση του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακού θανάτου με τη semaglutide στα 2.4 mg έναντι εικονικού φαρμάκου. Αυτό όπως αντιλαμβάνεστε αλλάζει το πλαίσιο: δεν μιλάμε μόνο για απώλεια βάρους ή βελτίωση δεικτών, αλλά για αποδεδειγμένη πρόληψη σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων».  

Πόσο ασφαλή είναι;

 Τι γίνεται όμως με το προφίλ ασφάλειας αυτών των φαρμάκων που με τόση ευκολία αρκετοί άνθρωποι πιέζουν ορισμένες φορές το γιατρό τους να συνταγογραφίσει;

«Το προφίλ ασφάλειας των αγωνιστών GLP-1 είναι σχετικά καλά τεκμηριωμένο. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν το γαστρεντερικό σύστημα (ναυτία, έμετος, διάρροια, δυσκοιλιότητα). Αυτές είναι και ο συχνότερος λόγος διακοπής. Σπάνιες αλλά σημαντικές είναι η παγκρεατίτιδα, η χολολιθίαση και γαστροπάρεση.

Υπάρχουν αντενδείξεις (π.χ. ιστορικό μυελοειδούς καρκινώματος θυρεοειδούς). Τα μακροχρόνια δεδομένα όμως πέραν της 5ετίας είναι ακόμη περιορισμένα» αναφέρει η κυρία Ψωμά.

Οι επιστήμονες εκτιμούν πως τα φάρμακα αυτά πιθανότατα θα αποτελέσουν χρόνιες θεραπείες για ασθενείς με ΔΜΣ ≥30 ή ≥27 με συν νοσηρότητες, στο πλαίσιο ιατρικής παρακολούθησης, ενώ κάποιοι από αυτούς -οι πιο αισιόδοξοι- κάνουν λόγο για «επανάστασή» στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

«Η πρόοδος των νεότερων ινκρετινικών θεραπειών, όπως η semaglutide και η tirzepatide, έχει αλλάξει ριζικά όχι μόνο τη στρατηγική μας αλλά και τον τρόπο που βλέπουμε πια τη νόσο της παχυσαρκίας. Η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένας παράγοντας κινδύνου, αποτελεί την κεντρική μεταβολική νόσο και το υπόστρωμα πάνω στο οποίο αναπτύσσονται πολλές μη μεταδοτικές παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η αρτηριακή υπέρταση και η δυσλιπιδαιμία. Όταν επιτυγχάνουμε ουσιαστική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους, επηρεάζουμε το κοινό παθοφυσιολογικό έδαφος που τροφοδοτεί τις καρδιομεταβολικές επιπλοκές. Με τις νέες αυτές θεραπευτικές προσεγγίσεις παρατηρούμε όχι μόνο βελτίωση αλλά και ύφεση του διαβήτη, της υπέρτασης κ.λπ.: αναδύεται πλέον ο όρος “cardiometabolic remission”, δηλαδή ταυτόχρονη ύφεση πολλαπλών καρδιομεταβολικών διαταραχών» καταλήγει ο κ. Φουστέρης που σπεύδει να τονίσει: «Αυτό, βέβαια, δεν ισοδυναμεί με οριστική ίαση: Η παχυσαρκία είναι χρόνια υποτροπιάζουσα νόσος και απαιτεί μακροχρόνια παρακολούθηση».  

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ