Η Μέση Ανατολή ξανά στις φλόγες: Τα κρίσιμα μέτωπα του νέου πολέμου και οι διεθνείς προεκτάσεις του

Σε νέα φάση εισέρχεται ο πόλεμος στην Υεμένη, καθώς οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, με την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας επιχείρηση εναντίον των Χούθι.

Στο επίκεντρο των συγκρούσεων βρίσκεται το Μπαμπ αλ Μαντέμπ, η στρατηγική θαλάσσια δίοδος που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και αποτελεί βασικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές μεταφορές.

Ο κυβερνητικός στρατός ανακοίνωσε ότι ανέκτησε σημαντικές θέσεις στην περιοχή Ντουμπάμπ και προωθήθηκε κατά μήκος των ακτών, υποστηρίζοντας ότι έφθασε έως τη Μόκα. Οι Χούθι αμφισβήτησαν τις ανακοινώσεις, ενώ η έκταση των εδαφικών κερδών δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η αντεπίθεση της κυβέρνησης

Η στρατιωτική επιχείρηση έχει στόχο την ανακατάληψη των περιοχών που πέρασαν στον έλεγχο των Χούθι κατά την προέλασή τους τον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, οι αντάρτες κατέλαβαν περίπου 150 χιλιόμετρα της δυτικής ακτογραμμής της Υεμένης, περιλαμβανομένης της Μόκα, αποκτώντας ισχυρή παρουσία κοντά στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ.

Η νέα κυβερνητική αντεπίθεση υποστηρίζεται από εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές του συνασπισμού υπό τη Σαουδική Αραβία. Οι κυβερνητικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι διέκοψαν γραμμές ανεφοδιασμού και κατέλαβαν στρατηγικές θέσεις, μεταξύ των οποίων έναν αεροδιάδρομο στην περιοχή Ντουμπάμπ

Η εικόνα στο πεδίο, ωστόσο, παραμένει ασαφής, καθώς οι δύο πλευρές παρουσιάζουν διαφορετικές εκδοχές για την πορεία των επιχειρήσεων.

Γιατί είναι κρίσιμο το Μπαμπ αλ Μαντέμπ

Από το Μπαμπ αλ Μαντέμπ διέρχεται περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου. Τα Στενά αποτελούν μέρος της διαδρομής που ενώνει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ.

Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να αναγκάσει περισσότερα πλοία να ακολουθήσουν τη μακρύτερη διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Μία τέτοια εξέλιξη θα αύξανε τον χρόνο μεταφοράς, τα ασφάλιστρα και το κόστος των ναύλων, με επιπτώσεις στις τιμές των εμπορευμάτων και της ενέργειας.

Η σημασία της θαλάσσιας οδού γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, η οποία έχει ήδη επηρεάσει τις ενεργειακές εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο. Η ταυτόχρονη ανασφάλεια σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου εντείνει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.

Ακόμη και αν οι κυβερνητικές δυνάμεις εδραιώσουν τον έλεγχό τους στις ακτές, ο κίνδυνος για τα διερχόμενα πλοία δεν θα εξαλειφθεί. Οι Χούθι διαθέτουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με τα οποία μπορούν να εξαπολύουν επιθέσεις από θέσεις στην ενδοχώρα ή από περιοχές βορειότερα.

Η κατοχή της παράκτιας ζώνης, επομένως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως και τον πλήρη έλεγχο της ναυσιπλοΐας.

Το δεύτερο μέτωπο στην Ταΐζ

Την ώρα που η κυβέρνηση προελαύνει στις ακτές, οι Χούθι εντείνουν την πίεση γύρω από την Ταΐζ, την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Υεμένης.

Οι αντάρτες επιχειρούν να ελέγξουν τις ορεινές διαβάσεις και την τελευταία βασική οδική σύνδεση της πόλης με το Άντεν, όπου εδρεύει η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση.

Εάν αποκόψουν πλήρως τον δρόμο, θα μπορούσαν να απομονώσουν την Ταΐζ και τις κυβερνητικές δυνάμεις που βρίσκονται σε αυτή. Οι εξελίξεις στο συγκεκριμένο μέτωπο δείχνουν ότι, παρά τις απώλειές τους στην παράκτια ζώνη, οι Χούθι διατηρούν την ικανότητα να ασκούν πίεση σε διαφορετικά σημεία ταυτόχρονα.

Το δύσκολο στοίχημα της Σαουδικής Αραβίας

Για το Ριάντ, η επιχείρηση εξυπηρετεί τρεις βασικούς στόχους, την προστασία της διεθνούς ναυσιπλοΐας, τον περιορισμό των επιθέσεων των Χούθι εναντίον σαουδαραβικών πόλεων και υποδομών και την ενίσχυση της κυβέρνησης της Υεμένης.

Η Σαουδική Αραβία παρενέβη στρατιωτικά στη χώρα το 2015, έναν χρόνο μετά την κατάληψη της πρωτεύουσας Σαναά από τους Χούθι. Παρά την πολυετή εκστρατεία, ο συνασπισμός δεν κατάφερε να εκδιώξει την οργάνωση από τις πυκνοκατοικημένες περιοχές της βόρειας και δυτικής Υεμένης.

Η εκεχειρία του 2022 περιόρισε σημαντικά τις εχθροπραξίες, χωρίς όμως να οδηγήσει σε πολιτική συμφωνία. Η κατάρρευσή της τον περασμένο Ιούλιο επανέφερε τη χώρα σε συνθήκες εκτεταμένων συγκρούσεων.

Το εγχείρημα της κυβέρνησης δυσκολεύουν και οι εσωτερικές διαφορές στο αντίπαλο προς τους Χούθι στρατόπεδο, το οποίο περιλαμβάνει πολιτικές και στρατιωτικές δυνάμεις με διαφορετικές επιδιώξεις.

Ο κίνδυνος ενός παρατεταμένου πολέμου

Παρά την πίεση που δέχονται, οι Χούθι παραμένουν βαθιά εδραιωμένοι στη βόρεια Υεμένη και ελέγχουν τη Σαναά, καθώς και μεγάλο μέρος των πολυπληθέστερων περιοχών της χώρας.

Αναλυτές που μίλησαν στο Al Jazeera εκτιμούν ότι η ισορροπία δυνάμεων δεν έχει μεταβληθεί αποφασιστικά. Η ανακατάληψη περιοχών στις ακτές μπορεί να ενισχύσει τη θέση της κυβέρνησης, δεν ισοδυναμεί όμως με στρατηγική ήττα των Χούθι.

Μακροπρόθεσμα, πιθανότερη θεωρείται μία ατελής πολιτική συμφωνία, στην οποία η οργάνωση θα διατηρεί σημαντική επιρροή στη βόρεια Υεμένη, παρά η ολοκληρωτική στρατιωτική επικράτηση κάποιας πλευράς.

Την ίδια στιγμή, η αναζωπύρωση των συγκρούσεων επιβαρύνει μία από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, περισσότεροι από 184.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τις εστίες τους από την 1η Αυγούστου έως τις 4 Οκτωβρίου.

Το πιθανότερο βραχυπρόθεσμο σενάριο είναι ένας πόλεμος με μεταβαλλόμενες γραμμές μετώπου και αυξανόμενο κόστος για τους αμάχους. Η μάχη για το Μπαμπ αλ Μαντέμπ δίνει πλέον στη σύγκρουση μία ευρύτερη διεθνή διάσταση, χωρίς όμως να διαφαίνεται ακόμη μία βιώσιμη διέξοδος.